NGƯỜI THẦY DẪN ĐƯỜNG ĐÃ DỪNG BƯỚC

Lượt xem:

Đọc bài viết

NGƯỜI THẦY DẪN ĐƯỜNG ĐÃ DỪNG BƯỚC
(Tri ân thầy giáo Trịnh Văn Công)
Có những niềm vui đến không kịp rạng rỡ đã hóa thành lặng im, có những nỗi đau không bật thành tiếng khóc mà theo con người suốt một đời. Với tôi, hành trình học tập được đánh dấu bằng khoảnh khắc ấy: ngày tôi bước vào đội tuyển Học sinh giỏi quốc gia môn Hóa học của tỉnh Lâm Đồng cũng là ngày người thầy dạy Hóa tận tụy – rời xa cõi tạm. Từ khoảnh khắc ấy, những đêm ôn luyện trong cái lạnh Đà Lạt không chỉ là hành trình tích lũy tri thức, mà còn là hành trình trưởng thành trong nỗi nhớ, nơi niềm vui và nỗi đau cùng tồn tại, soi chiếu và nâng đỡ nhau trên con đường tôi bước tiếp. Từ đó, tôi học cách đi tiếp một mình, mang theo ký ức về Thầy như một ngọn lửa âm thầm, vừa sưởi ấm niềm tin, vừa soi sáng con đường trưởng thành.
Trong đời sống tinh thần của chúng ta, có những con người chỉ xuất hiện trong đời một quãng ngắn, nhưng dấu chân họ để lại thì theo ta suốt cả hành trình. Có những niềm vui không vang lên thành tiếng, và có những nỗi đau không bật thành nước mắt, nhưng cả hai đều âm thầm khắc sâu vào nhân cách. Đối với tôi, hành trình tuổi học trò được định hình bởi một khoảnh khắc như thế: niềm vui được gọi tên vào đội tuyển Học sinh giỏi quốc gia tỉnh Lâm Đồng đến cùng ngày với nỗi đau mất Thầy.
Người thầy đáng kính ấy đã âm thầm thắp lên trong tôi ngọn lửa của tri thức, của nghị lực sống và của niềm tin không bao giờ tắt. Nhưng rồi ngày 23 tháng 9, khi bảng danh sách đội tuyển học sinh giỏi quốc gia tỉnh Lâm Đồng vừa được công bố, cũng là lúc chúng tôi chết lặng trước tin thầy đã vĩnh viễn rời xa bục giảng. Từ giây phút ấy, tôi hiểu rằng: Không chỉ dạy học trò trong những năm tháng hiện hữu giữa đời thường mà thầy còn tiếp tục dẫn dắt học trò bằng ký ức, bằng nhân cách, bằng những giá trị sống còn lại phía sau.
Sinh ra trong nghèo khó, sớm mồ côi mẹ, tuổi thơ của thầy là những ngày dài thiếu vắng vòng tay chở che, là sự tự lập đến sớm hơn so với bạn bè cùng trang lứa. Không có ai dẫn đường, cũng không có ai nâng đỡ, thầy bước đi bằng ý chí bền bỉ và niềm tin không lay chuyển vào con đường học vấn. Những năm tháng đại học của thầy là chuỗi ngày vừa học, vừa làm, vừa tự nuôi lấy ước mơ đứng trên bục giảng. Có lẽ chính từ những thiếu thốn đầu đời ấy, thầy thấu hiểu sâu sắc hơn nỗi vất vả của học trò. Vì thế, trong suốt cuộc đời dạy học, thầy chọn cách âm thầm nâng đỡ hơn là phô bày công lao; chọn nghiêm khắc để rèn rũa, nhưng luôn nhân hậu để học trò không lạc đường. Một đời tự lực – cốt cách thanh cao.
Buổi học đầu tiên tôi gặp thầy là một buổi sáng cao nguyên Đăk Nông se lạnh. Phòng thí nghiệm Hóa học cũ kỹ, bảng đen nhuốm màu thời gian. Thầy bước vào lớp, dáng người đậm, giọng nói trầm và điềm tĩnh. Không giới thiệu dài dòng, thầy viết lên bảng một câu hỏi giản dị mà ám ảnh: “Học Hóa để làm gì?” Sau phút im lặng, thầy nói: “Nếu học để thi, các em sẽ sớm quên. Nếu học để hiểu, tri thức sẽ theo các em suốt đời.” Câu nói ấy đã gieo vào tôi hạt mầm đầu tiên của niềm say mê Hóa học. Trong các buổi bồi dưỡng Hóa học, thầy không dạy chúng tôi những lối tắt hay mẹo vặt. Thầy kiên trì dẫn dắt từ bản chất phản ứng, từ quy luật vận động của vật chất. Mỗi phương trình hóa học, dưới bàn tay thầy, trở thành một câu chuyện logic và đầy thuyết phục. Khi chúng tôi sai, thầy không trách. Thầy yêu cầu chúng tôi tự phân tích, tự đối diện với lỗ hổng tư duy của mình. Thầy từng nói: “Khoa học không chấp nhận sự mơ hồ, nhưng người học thì cần được cảm thông.” Chính sự nghiêm khắc nhân văn ấy đã giúp chúng tôi trưởng thành.
Những buổi thí nghiệm kéo dài đến chiều muộn. Mùi cồn, mùi hóa chất quyện trong không gian chật hẹp. Thầy cẩn trọng hướng dẫn từng thao tác nhỏ, nhấn mạnh việc ghi chép trung thực và dọn dẹp gọn gàng sau mỗi lần thực hành: “Làm khoa học trước hết phải trung thực,” thầy nói. “Một kết quả đẹp nhưng không đúng sự thật thì vô nghĩa.” Đó không chỉ là bài học cho phòng thí nghiệm, mà còn là bài học cho nhân cách sống.
Trước kỳ thi chọn đội tuyển HSG quốc gia, thầy ở lại khu tập thể trường cùng tôi đến khuya. Một ấm trà nóng, vài chiếc bánh mì giản dị, những tập đề dày. Trong những phút nghỉ ngắn, thầy kể về quãng đời sinh viên đầy gian khó của mình – không để tôi thương hại, mà để tôi hiểu rằng thành công không đến từ may mắn, mà từ sự bền bỉ. Những câu chuyện ấy đã tiếp thêm cho chúng tôi sức mạnh tinh thần trong những ngày căng thẳng nhất. Tôi nhớ nhất là lần, tôi làm bài thi thử không đạt kết quả như mong đợi. Tôi thất vọng và tự trách mình. Thầy gọi tôi ở lại, không hỏi điểm số, mà hỏi cách tôi học. Thầy phân tích bài làm của tôi rất kỹ rồi nói: “Em nghiêm khắc với bản thân là tốt, nhưng đừng phủ nhận nỗ lực của mình. Hãy tin vào quá trình.” Câu nói ấy trở thành điểm tựa cho tôi trong những lúc hoang mang.
Chiều hôm 23/09/2025, tôi nhận được tin mình được chọn vào đội tuyển HSG quốc gia của tỉnh Lâm Đồng. Niềm vui vỡ òa. Người đầu tiên tôi muốn báo tin là Thầy. Nhưng cùng lúc ấy, tôi nhận được tin là Thầy đã vĩnh viễn rời xa chúng tôi. Niềm vui và nỗi đau gặp nhau trong cùng một ngày, để lại trong tôi một khoảng lặng không thể gọi tên. Ngày tôi chạm đến ước mơ cũng là ngày người thầy dẫn đường dừng bước.
Trong lễ tiễn đưa thầy, tôi đứng lặng giữa rất nhiều thế hệ học trò. Trên tay tôi là tờ giấy báo kết quả thi – thành quả của bao tháng ngày thầy âm thầm dìu dắt. Tôi thì thầm: “Thầy ơi, con đã được chọn vào đội tuyển rồi.” Không một lời đáp, nhưng trong lòng tôi có một niềm tin lặng lẽ: Thầy đã biết. Trong buổi lễ ấy, những gương mặt học trò cũ đứng lặng bên nhau, không ai nói với ai một lời. Chúng tôi nhận ra rằng, phía sau mỗi thành quả của học trò là bóng dáng của một người thầy đã lặng lẽ hi sinh cả cuộc đời nhưng không kịp chứng kiến ngày học trò bước tiếp. Niềm vui trong tôi lúc này không còn là sự hân hoan, mà trở thành một lời nhắc nhở: phải sống và học tập sao cho xứng đáng với những gì đã được trao gửi.
Hành trang đến Đà Lạt ôn thi của tôi là niềm tin của người thầy đã khuất. Thành phố cao nguyên vẫn chìm trong cái lạnh quen thuộc của sương mù, nhưng với tôi, cái lạnh ấy như sâu hơn, lặng hơn, bởi thiếu vắng một người thầy từng đồng hành trong những năm tháng gian khó nhất của hành trình học tập. Đêm Đà Lạt yên tĩnh đến lạ, trong căn phòng sang trọng của khách sạn TVT, ánh đèn vàng rọi xuống những trang vở chi chít công thức, tôi cúi đầu học bài mà lòng không lúc nào thôi hướng về hình ảnh thầy. Không còn giọng giảng trầm ấm bên cạnh, không còn dáng người quen thuộc ngồi lặng lẽ cuối lớp, chỉ còn lại nỗi nhớ âm thầm len vào từng phương trình, từng phản ứng hóa học…
Có những lúc, giữa đêm khuya, khi gió lạnh tràn qua khung cửa sổ, tôi chợt dừng bút, bất giác tự hỏi: Nếu thầy còn sống, chắc hẳn thầy sẽ nhắc tôi phải bình tĩnh, phải đi đến tận cùng bản chất của vấn đề, không được bỏ cuộc giữa chừng. Chính trong khoảnh khắc ấy, tôi nhận ra rằng: thầy đã không còn hiện diện bằng hình hài, nhưng vẫn hiện diện trong cách tôi suy nghĩ và học tập.
Những đêm ôn thi ở Đà Lạt vì thế không chỉ là hành trình tích lũy tri thức, mà còn là hành trình đối diện với mất mát. Tôi học trong nỗi đau lặng lẽ, nhưng cũng chính từ nỗi đau ấy, một niềm vui khác được hình thành: niềm vui của sự trưởng thành, của việc biết tự đứng vững khi chỗ dựa tinh thần không còn hiện hữu.
Trong gió Đà Lạt se lạnh, tôi bỗng nhận ra rằng: dẫu thầy đã đi xa nhưng qua những bài học đã truyền lại, thầy vẫn mãi còn hiện hữu. Hơn cả những bài giảng là một lối sống chuẩn mực để học trò tự soi mình trên những chặng đường tiếp theo. Thầy không chỉ dạy chúng tôi cách giải một bài toán Hóa học, mà dạy cách kiên nhẫn đi đến tận cùng của vấn đề. Tôi nhớ những đêm, kim đồng hồ đã vượt qua nửa đêm, thầy vẫn kiên trì giảng lại một ý nhỏ, chỉ để chắc rằng học trò không mang theo một lỗ hổng nào trong tư duy.
Ngày ra Hà Nội ôn thi đội tuyển quốc gia cũng là dịp 20/11, hòa cùng không khí tri ân của bao thế hệ học trò với những thế hệ người đưa đò thầm lặng, lòng tôi bỗng dâng lên một nỗi niềm trống trải không thể gọi tên. Không còn thầy để gửi lời chúc, tôi chọn cách học nghiêm túc hơn, sống trách nhiệm hơn, như một lời tri ân gửi đến người thầy mà tôi hằng ngưỡng mộ. Mỗi trang sách, mỗi giờ học là một lần tôi tự nhắc mình: học không chỉ để thi, mà để xứng đáng với niềm tin của người đã khuất. Nỗi đau mất thầy không làm tôi gục ngã, mà nó khiến tôi trưởng thành, biết tự đứng vững trên con đường đã chọn. Thầy đã dạy tôi bài học lớn hơn mọi công thức Hóa học: tri thức chỉ thực sự có giá trị khi giúp con người đứng vững trước nghịch cảnh. Cuộc đời thầy – từ một cậu bé mồ côi mẹ đến một người thầy tận tụy – là minh chứng sống động cho chân lý ấy. Niềm vui giúp con người có động lực để bước đi, nỗi đau giúp con người biết nhìn lại chính mình. Khi đi cùng nhau, chúng tạo nên chiều sâu nhân cách. Chính sự mất mát đã dạy tôi biết trân trọng hơn những gì đang có và sống có trách nhiệm với con đường mình theo đuổi.
Thầy đã sống một cuộc đời vất vả, trưởng thành trong gian khó và ra đi trong sự kính yêu, thương tiếc của học trò. Những gì Thầy để lại không chỉ là kiến thức Hóa học, mà là phương pháp tư duy, là bản lĩnh trước khó khăn, là sự trung thực trong khoa học và trong cuộc sống. Mỗi khi đứng trước một thử thách, trong những ngày ôn luyện đội tuyển tại Hà Nội hay ở Đà Lạt tôi nhớ thầy da diết, nhớ dáng thầy bên bảng đen, nhớ cả con đường tự lực mà thầy đã đi trọn. Thầy chính là động lực để giúp tôi – cậu học trò vùng biên giới xa xôi của tỉnh Lâm Đồng vượt qua mọi trở ngại.
Người ta nói: giá trị của một người thầy không đo bằng số năm đứng lớp, mà đo bằng những cuộc đời học trò được sáng soi. Nếu điều đó là đúng, thì thầy đã có một cuộc đời thật dài.

Thầy Trịnh Văn Công đã rời xa tôi vào một buổi chiều tháng Chín, khi niềm vui vừa kịp gọi tên. Nhưng thầy chưa bao giờ rời khỏi hành trình trưởng thành của tôi. Trong từng lựa chọn, từng suy nghĩ, tôi vẫn nghe vang đâu đó giọng giảng trầm ấm, vẫn thấy ánh mắt nghiêm nghị mà nhân hậu của thầy. Niềm vui rồi sẽ qua, nỗi đau rồi sẽ lắng, nhưng người thầy chân chính thì còn mãi trong nhân cách học trò. Trên mỗi chặng đường tôi đi, tôi luôn tin rằng: ở đâu đó, thầy vẫn lặng lẽ mỉm cười, như ngày nào đứng bên bục giảng của Trường THPT Phan Bội Châu – Nam Dong, tỉnh Lâm Đồng.

Đà Lạt, tháng 12/2025
Hoàng Quốc Huy, lớp 11A1,
Trường THPT Phan Bội Châu – Nam Dong.
ĐT 0886259579